خاتمی که اعتقاد داشت عشق به حقيقت و تلاش براي دريافت آن و عشق به آزادي و تعالي و كوشش براي رسيدن ‏به آن جوهر آدمي است و اگر اميد به اين دريافت و رسيدن نبود، زندگي پرمرارت آدمي در ‏طول تاريخ ناممكن مي‌شد، هشت سال با تک‌تک مردم زندگی کرد تا در این هشت سال (سید) یکی از سین‌های هفت سین ایرانیان باشد. خاتمی بر این عقیده بود که آنچه خواستني است دوستي و مهر است كه زندگي را طربناك مي‌كند و آنچه ناخواستني ‏است خشونت و نامهرباني است كه جهنم جان آدمي می‌شود. اما هنوز سه سال از دوری مدیریتی خاتمی با مردمش نمی‌گذرد که آمدن یا نیامدن او به عرصه انتخابات، گرمابخش‌ترین عامل انتخاباتی دهمین دوره ریاست‌جمهوری دهم است. بی‌گمان زنگ آغاز رقابت‌هاي انتخاباتي دوره دهم رياست‌جمهوري، بسیار زودتر از ادوار گذشته نواخته شده است، نواخته شدن زنگ انتخابات در کشوری مانند ایران و آن هم برای انتخاباتی چون ریاست‌جمهوری، اتفاق شاقی نیست، اين اتفاق از آنجا جالب توجه است كه ديده مي‌شود اين ورود زودهنگام به فاز اصلي انتخابات، نه صرفاً از سوي يك يا چند گرايش سياسي، بلكه از سوي همه طرف‌هاي فعال در صحنه رخ داده است. در این شرایط دعوت گروه‌های مختلف از خاتمی این سوال را در اذهان ایجاد می‌کند که دلايل دعوت از رییس‌جمهور سابق براي بازگشت به جايگاه رياست‌جمهوري چیست؟ بسیاری از تحلیلگران سیاسی معتقدند که شرايط كنوني كشور با مقطع زماني ورود خاتمي به عرصه انتخابات رياست‌جمهوري در سال 76 تغيير نکرده است و از این‌روست که احزابی چون مشاركت، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و کارگزان سازندگی در کنار مجمع روحانیون مبارز نسخه‌اي مشابه نسخه خرداد 76 را تجويز مي‌كنند، اما اگرچه از دید این دسته از سیاسیون، شرایط انتخاباتی و نه شرایط کشور با شرایط خرداد 76 مشابه است، اما انتخابات دهم با انتخابات هفتم تفاوتی آشکار دارد. تفاوت آشکار انتخابات آتی با آن انتخابات در این است که اگر خاتمی بار دیگر شعار ایستاده‌ام چو شمع، نترسانم از آتشم را سر دهد و پای در کارزار انتخابات گذارد، عبایی دیگر به تن خواهد کرد. این در حالی است که تحلیلگران سیاسی منتسب به جناح اصلاح‌طلب، معتقدند: عملکرد دولت نهم، خصوصاً در حوزه سیاست خارجی و اقتصادی باعث ایجاد شکستی بزرگ برای اصولگرایان خواهد شد. از این‌روست که این دسته از سیاسیون معتقدند که اصولگرایانی كه تصور مي‌كردند و مدعي بودند با رفتن خاتمي و «برچيدن بساط اصلاحات» مشكلات كشور حل و نظام سياسي به حداكثر كارآمدي مي‌رسد، اینک با سوالات متعددی روبه‌رو شده‌اند. اما زمانی که خاتمی در چند هفته گذشته ادبیاتی از جنس دیگر را برای دفاع از عملکرد دولت باثبات خود و انتقاد از اقدامات غیرکارشناسی دولت کنونی برگزید و از حامیانش خواست تا به جای اتخاذ مواضع دفاعی مواضع هجومی برگزینند، این نظریه در میان سیاسیون قوت گرفت که خاتمی با عبایی دیگر به انتخابات می‌آید. زمانی که خاتمی در مراسم احیا و در کنار مرقد بنیان‌گذار کبیر انقلاب اسلامی از مشکلات اقتصادی مردم و تصمیمات اشتباه دولت در این حوزه سخن گفت، امید به آمدن خاتمی قوت گرفت تا مردم بار دیگر میزبان مردی باشند که اکنون تجارب بسیاری را از آیین کشورداری در چنته دارد. هرچند ریاست‌جمهوری احمدی‌نژاد نیز یک تجربه بزرگ برای خاتمی به ارمغان آورد و آن هم این بود که خاتمی نیز می‌تواند از تمام اختیارات رییس‌جمهور ولو با قلدری استفاده کند. به هرحال، این روزها شایعه آمدن خاتمی به انتخابات ریاست‌جمهوری دهم بیش از پیش رنگ واقعیت به خود می‌گیرد و این در شرایطی است که تیم اقتصادی، اجتماعی دولت نهم نه‌تنها سطح كارآمدي را بنا بر استانداردهاي جهاني و حتا ملي افزايش نداده است كه حتا از حركت در جهت برآوردن شعارهاي تبليغاتي خود نيز بازمانده است. اينك که پس از سه سال که از حذف كامل اصلاح‌طلبان از اركان دولت می‌گذرد، کاملاً روشن شده كه اصلاح‌طلبانِ ظاهراً متهم به بي‌توجهي به اقتصاد، كارنامه روشني در اين بخش دارند و وضع معيشت مردم در دوران حكمراني آنها به مراتب بهتر از اکنون بوده است. قطعاً این‌گونه مسایل که با زندگی مردم ارتباطی مستقیم دارد برای شهروندان ایرانی ملموس‌تر از هر کسی است و همین مردمی که اکنون می‌بیینند در این برهه از زمان، در مقابل تابوشکنی‌های متعدد و حتا در پاسخ به علاقه برای برقراری رابطه با آمریکا و دوستی با مردم اسراییل هم كفن‌پوشان خيابان‌ها را ترك كرده‌اند و میلی به آمدن به خیابان‌ها ندارند، تفاوت‌های این سال‌ها را با سال‌های اواخر دهه هفتاد و اوایل هشتاد به خوبی درک می‌کنند. در شرایطی که به اعتقاد اکثر تحلیلگران سیاسی كناره‌گيري از سياست و بي‌تفاوتي نسبت به تحولات در ساختار سياسي، اثر منفي خويش را بر زندگي عادي و روزمره مردم نشان داده است اینک جامعه منتظر حضور خاتمی با عبایی دیگر است. عبایی که گفتاری دیگر را برای جامعه مدنی ایران به ارمغان خواهد آورد.